მთავარი გვერდი საავტორო ანალიტიკა
„მიწიერი მეუფება – მოკლე და დროებითია, ხოლო ზეციური – …

„მიწიერი მეუფება – მოკლე და დროებითია, ხოლო ზეციური – უკუნისამდე მარადიული“

Illustration_1.jpg
ვლადიმერ პუტიანინი, ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი, სამხრეთ და დასავლეთ სლავების ისტორიის კათედრის დოცენტი

ფრანგმა ისტორიკოსმა ფ. მალემ, რომელიც იმყოფებოდა კოსოვოსა და მეტოქიის ტერიტორიაზე XX საუკუნის დასაწყისში, დატოვა შემდეგი შთაბეჭდილებები ნანახის შესახებ: ,,აქ ყოველწლიურად იკარგება ათასობით უბედური გლეხი, ზოგი იძულებით ემიგრაციაშია, ზოგი – მოკლული. აქ ნამდვილად გრძნობს ქრისტიანი, რომ სიკვდილი მას ფეხდაფეხ მიჰყვება. ეს კონგოლის ტყის რომელიღაც კუთხე ან შუა საუკუნეების ნაწილია, რომელიც გადმოტანილია ჩვენს ევროპაში და მივიწყებულია ჩვენს XX საუკუნეში“. განსაცვიფრებლად ეხმიანება ეს სიტყვები იმ ფაქტს, რაც სერბეთის მხარეში დღესაც ხდება.

Illustration_2.jpg

 სერბმა ხალხმა XX საუკუნეში მთელი რიგი მძიმე განსაცდელები გამოიარა: ბალკანეთის ომები, პირველი და მეორე მსოფლიო ომი, სისხლიანი ეთნიკური კონფლიქტები იუგოსლავიის დაშლის პერიოდში, კვლავ დე-ფაქტო დაკარგა არა მხოლოდ თავისი სახელმწიფოს აკვანი, არამედ, როგორც ამბობდა კოსოვოსა და მეტოქიის შესახებ მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის უწმინდესი პატრიარქი ალექსი II – ,,მშობლიური სიწმინდე, მიწა, მასზე მიმოფანტული უძველესი მართლმადიდებლური ეკლესიებითა და მონასტრებით, რომლებსაც აქვს ძლიერი სულიერი და კულტურული მნიშვნელობა“. მხოლოდ შედარებით მცირე ტერიტორიაზე იყო ათასზე მეტი მართლმადიდებლური ეკლესია და მონასტერი აგებული, რომელთაგან მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის – იუნესკოს სიაშია შესული ლევიშის ღმრთისმშობლის ტაძარი, გრაჩანიცა, პეჩის საპატრიარქო მონასტერი და მაღალი დეჩანის ლავრა. ეს უკანასკნელი სავანე და მისი საძმო ცალკე აღნიშვნის ღირსია, რომელიც გამორჩეულად დღესასწაულობს 24 ნოემბერს დიდმოწამე მეფე სტეფანე დეჩანელის ხსენებას. ყოველ წელს, მტრული გარემოცვის მიუხედავად, მონასტერს სტუმრობს რამდენიმე ათასი მომლოცველი ბოსნია-ჰერცოგოვინიდან, მაკედონიიდან, საბერძნეთიდან, ჩერნოგორიიდან და რუსეთიდან. შემთხვევითი არ არის ასეთი ყურადღება, რამდენადაც დეჩანი და მისი საძმო გახდა მართლმადიდებლობის ბურჯის ნამდვილი სიმბოლო რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში ყველაზე მღელვარე ისტორიული მოვლენების დროს. უპრიანია, გავიხსენოთ მღვდელთმთავარ ნიკოლოზის (ველიმიროვიჩი) შემდეგი სიტყვები: ,,ეკლესიიდან, ისევე როგორც წყაროდან, მოედინებოდა სერბეთის ისტორიის მდინარე – ზოგჯერ გამჭვირვალე, ზოგჯერ კი სისხლიანი, მაგრამ ყოველთვის – ღრმა“. 

Illustration_3.jpg

თავად ქტიტორი ვერ მოესწრო მონასტრის მშენებლობის დასრულებას 1335 წელს, თუმცა მისი უხრწნელი სხეულის ნაწილები გადასვენებულ და დაბრძანებულ იქნა კიოტში, და არა მხოლოდ სერბები, არამედ ალბანელებიც იღებდნენ მისგან კურნებას. ღამით კოსოვოს ველზე ბრძოლის წინ, 1389 წელს მთავარ (მეფე) ლაზარეს ეჩვენა ანგელოზი და ჰკითხა მისი არჩევანის შესახებ, რაზეც მთავარმა მიუგო: ,,ამქვეყნიური მეფობა ხანმოკლე და დროებითია, ხოლო ზეციური – უკუნისამდე მარადიული“. სასტიკ ბრძოლაში სერბებმა მარცხი განიცადეს, თურქები კი შეიჭრნენ დეჩანში და კანკელი გაანადგურეს. საბოლოოდ, 1455 წლის შემდეგ მონასტერი ოსმალეთის იმპერიის მმართველობის ქვეშ აღმოჩნდა, მართალია, მას მიანიჭეს რამდენადმე პრივილეგია, მაგრამ ვერც ეს იცავდა მონაზვნებს მუდმივი ძარცვისგან. კოსოვოსა და მეტოქიისთვის დიდი დარტყმა იყო ბევრი სერბის გადასახლება ჰაბსბურგის იმპერიის საზღვარზე XVII საუკუნის ბოლოს: მიწები ძირითადად დაცარიელდა, ბევრმა კი ისლამი მიიღო. XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში ეკლესიაში მხოლოდ ერთი მონაზონი მოღვაწეობდა, ხოლო მონასტერი გაძარცული იდგა. მაგრამ სავანე თანდათან აღორძინდა. სერბეთის პირველი აჯანყების შემდეგ სერბმა მთავრებმა დაიწყეს თანხის გაგზავნა მონასტრის განახლებისთვის. 1862 წელს რუსეთიდან 5 ზარი ჩამოიტანეს და საჩუქრად გადასცეს დეჩანის მონასტერს. იმ დროისთვის ახლომახლო ტერიტორიაზე მართლმადიდებელ სერბთა მცირე რაოდენობა ცხოვრობდა, ირგვლივ კი – ალბანელთა დიდი ნაწილი, რომელიც თავს ესხმოდა და არბევდა არა მარტო მონაზვნებს, არამედ დეჩანის მომლოცველებსაც. რთული მდგომარეობის მიუხედავად, რუსეთის კონსული იასტრებოვი მონასტერს უწოდებდა ,,ძველი სერბეთის გულს, რომელმაც მიმართულება მისცა როგორც მის მორალურ, ისე მთელ საეკლესიო-ისტორიულ ცხოვრებას“.

Illustration_4.jpg

1878 წელს ალბანელებმა დააარსეს პრიზრენის ლიგა დამოუკიდებელი ალბანეთის ბრძოლის მიზნით, რამაც გამოიწვია სერბი მოსახლეობისა და მონასტრის საძმოზე თავდასახმის ახალი ტალღა (რამდენიმე მონაზონი დაიღუპა). 1902 წელს რაშ-პრიზრენის ეპისკოპოსმა ნიკიფორემ დახმარებისთვის მიმართა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის საძმოს ნაგებობების აღდგენის მიზნით მტრულად განწყობილ გარემოში. მომდევნო წელს მონასტერში მოვიდნენ რუსი მონაზვნები სქემმღვდელმონაზონ კირილეს (აბრამოვი) წინამძღვრობით. მათი მეშვეობით სულიერმა ცხოვრებამ ახალი იმპულსი მიიღო: აღავლენდნენ ყოველდღიურ ღმრთისმსახურებას, გაიხსნა საავადმყოფო და სკოლა ადგილობრივი ბავშვებისთვის. მონასტრის ისტორიის რთული ფურცელი გახდა პირველი მსოფლიო ომის პერიოდი, როდესაც ბულგარელი ჯარისკაცები შეეცადნენ გაეზიდათ ძვირფასეულობა და წმ. სტეფანე დეჩანელის წმინდა ნაწილები, მაგრამ აღალმა ვერ მოახერხა მონასტრის ტერიტორიის დატოვება, და ღვთთის განგებით, სიწმინდეები ტაძარს დაუბრუნეს. აქ სულიერი ცხოვრება განახლდა 1918 წელს, ტაძარი და ნაგებობები საშინლად იყო დაზიანებული. მეორე მსოფლიო ომისა და კომუნისტების სათავეში მოსვლის შემდეგ დაიწყო აგრარული რეფორმა. მონასტერს წაართვეს დიდი მიწები, ხოლო 1949 წელს მას ცეცხლი წაუკიდეს. 1957 წელს მოხდა მნიშვნელოვანი მოვლენა სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ცხოვრებაში, როდესაც წმინდა სინოდმა რაშ-პრიზრენის ეპისკოპოსად გამოირჩია პავლე (სტოიჩევი). მომავალი პატრიარქი 33 წლის განმავლობაში საკუთარ თავზე განიცდიდა ყოველდღიურ ზეწოლასა და ჩაგვრას ალბანელების მხრიდან საკუთარ სამწყსოსთან ერთად, ცდილობდა დაერწმუნებინა გულგრილი ხელისუფლება, რომ შეეჩერებინა სერბები, რომლებიც მშობლიურ მიწას ტოვებდნენ. თუმცა ეს მხოლოდ დასაწყისი გახდა სერბეთის ეკლესიის შემდგომი განსაცდელებისა. 90-იან წლებში იუგოსლავია შეარყია სისხლიანმა ეთნიკურმა და რელიგიურმა კონფლიქტებმა. ეს არც კოსოვოს მიწას აცდა – ალბანელებმა იარაღით ხელში დაიწყეს ბრძოლა იუგოსლავიისა და სერბეთისგან გამოყოფისათვის. სერბეთის მოსახლეობა მუდმივი მუქარისა და ანგარიშსწორების გამო ტოვებდა მხარეს. ამ ვითარებაში სერბეთის ეკლესია ცდილობდა ყოველგვარი დახმარება გაეწია და დაეცვა მისი სამწყსო, – ამგვარად დაიწყეს სერბებმა დეჩანის ახლოს დასახლება. იუგოსლავიის დაბომბვის შემდეგ 1999 წელს, დეჩანის დაცვა კვლავ დაიწყეს იტალიელებმა ,,კოსოვოს ძალების“ (KFOR, ნატოს დაქვემდებარებაში მყოფი საერთაშორისო ძალები) მიერ (მეორე მსოფლიო ომის დროს მონასტერი შედიოდა იტალიური ოკუპაციის ზონაში). თუმცა ესეც კი ვერ აჩერებდა ალბანელებს: 2002, 2004 და 2007 წლებში მონასტერს ყუმბარმტყორცნიდან ესროლეს.     

Illustration_5.jpg

2004 წლის 17 მარტს კოსოვოსა და მეტოქიის მთელს ტერიტორიაზე მოეწყო მრავალრიცხოვანი და კარგად ორგანიზებული თავდასხმა სერბებზე. დარბევის შედეგად დაიღუპა 19 ადამიანი, 140-ზე მეტი დაიჭრა, რამდენიმე ათასი სერბი გაიქცა თავიანთი დანგრეული სახლებიდან. ასევე შეიბღალა, განადგურდა თუ გადაიწვა 35 ტაძარი და მონასტერი. და ეს ყველაფერი ხდებოდა ზოგჯერ ,,კოსოვოს ძალების“ სამხედრო მოსამსახურეების გულგრილი მზერის ფონზე, რომლებიც რეგიონში მოვლენილნი იყვნენ იმისათვის, რომ მრავალტანჯულ მიწაზე უსაფრთხოება უზრუნველყოთ და მშვიდობა დაეცვათ. 

Illustration_6.jpg

2008 წელს ალბანელებმა გამოაცხადეს კოსოვოს დამოუკიდებლობა, რომელსაც დღემდე არ აღიარებს რუსეთი, ჩინეთი და ბევრი სხვა ქვეყანა. აი, როგორი სიტყვებით უპასუხა ამაზე სერბეთის პატრიარქმა პავლემ თავის სააღდგომო ეპისტოლეში 2008 წელს: ,,ამა სოფლის ძლიერთ <…> სურვილი აქვთ კოლექტიურად დასაჯონ მართლმადიდებელი სერბი ხალხი, უნდათ მისი გატეხვა და წაშლა, რომ მისგან შექმნან უსახური ბრბო, რომ მისი წიაღიდან გული ამოგლიჯონ... ქრისტეს ნებას დამორჩილებულნი, ჩვენ ვამოწმებთ მათ უკანონობას, მათ თვალთმაქცობას, რომლებიც შეგვახსენებს, თუ როგორ დაიბანა პილატემ მართალთა სისხლში გათხვრილი ხელები“.

ადგილობრივ სერბებზე ზეწოლა ამის შემდგომ მხოლოდ გაძლიერდა. თანდათანობით საერთაშორისო ორგანიზაციებმა დაიწყეს კოსოვოს დატოვება, ამდენად 2013 წელს დეჩანი დარჩა ,,კოსოვოს ძალების“ საერთაშორისო კონტინენტის დაცვის ქვეშ ერთადერთი სერბული მონასტერი. 2020 წელს სერბული მასმედიის საშუალებით გავრცელდა სამწუხარო სიახლე იმის შესახებ, რომ გარდაიცვალა დეჩანში მცხოვრები ბოლო სერბი. მიუხედავად ყველანაირი დევნისა და შევიწროებისა, სერბების ცხოვრებას კოსოვოსა და მეტოქიაში თითქოსდა ადასტურებს მათი მისამართით ვოლოკოლამსკის მიტროპოლიტ ილარიონის სიტყვები: ,,ნუ დატოვებთ ამ მიწას! სანამ თქვენ აქ რჩებით, მანამდე იქნება შენარჩუნებული ამ მრავალჭირნახულ მიწაზე მართლმადიდებლური სარწმუნოება, უფალი კი უხვად დაგაჯილდოებთ თქვენ თავისი თავისი მადლით“.        

სტატიის ავტორი
Vladimir Putyatin
გაზიარება:
ჩვენი ერთობა რუსული სულის ძალაშია: რუსეთი და თანამემამულენი ცვალებად სამყაროში

15.10.2021

2021 წლის 15 ოქტომბრის წმინდა სინოდის ჟურნალები

15.10.2021

მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის უწმინდესი პატრიარქის კირილეს განცხადება რუსეთის, აზერბაიჯანისა და სომხეთის სულიერი ლიდერების სამმხრივი შეხვედრის შედეგების მიხედვით

13.10.2021

რუსეთის, აზერბაიჯანისა და სომხეთის სულიერი ლიდერების სამმხრივი შეხვედრა გაიმართა

13.10.2021

უწმინდესი პატრიარქის კირილეს მილოცვა ფილიპოპოლისის მიტროპოლიტ ნიფონს ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის მუდმივ წევრად არჩევასთან დაკავშირებით

12.10.2021

უწმინდესი პატრიარქის კირილეს სამძიმარი ბათუმში საცხოვრებელი კორპუსის ნაწილის ჩამონგრევის შედეგად ადამიანების დაღუპვასთან დაკავშირებით

11.10.2021

უწმინდეს პატრიარქ კირილეს სამძიმრის წერილი იორდანიის მთავარეპისკოპოს თეოფილაქტეს გარდაცვალებასთან დაკავშირებით

09.10.2021

უწმინდესმა პატრიარქმა კირილემ სსკგ-ს თავმჯდომარესა და მის მოადგილეებს საეკლესიო ჯილდოები გადასცა

27.09.2021

უწმინდესი პატრიარქი კირილე: პატრიარქი ბართლომეოსი განხეთქილებაში განვარდა

27.09.2021

რუსეთის ეკლესიის წმინდა სინოდის სხდომის მეორე სამუშაო დღე დაიწყო

24.09.2021

რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის პირველი სამუშაო დღე დასრულდა

23.09.2021

რუსეთის პატრიარქმა კირილემ რუსეთის ეკლესიის წმინდა სინოდის სხდომას უხელმძღვანელა

23.09.2021

უწმინდესი პატრიარქის კირილეს სიტყვა კონფერენციის გახსნაზე, რომლის თემაა: „მსოფლიო მართლმადიდებლობა: პირველობა და კრებსითობა მართლმადიდებლური სარწმუნოების სწავლების შუქზე“.

16.09.2021

უწმინდესი პატრიარქი კირილე მართლმადიდებლობაში პირველობისა და კრებსითობის თემაზე კონფერენციას გახსნის

14.09.2021

პატრიარქ კირილეს მილოცვა მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორიის 155 წლის იუბილესთან დაკავშირებით

13.09.2021

ვოლოკოლამსკის მიტროპოლიტი ილარიონი წმინდა ეგიდიუსის თემის წარმომადგენლებს შეხვდა

20.10.2021

სსკგ-ს თავმჯდომარე ირანის ისლამური რესპუბლიკის საელჩოსთან არსებული კულტურის წარმომადგენლობის მეთაურს შეხვდა

19.10.2021

სსკგ-ს თავმჯდომარემ რუბცოვოს ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის საფარველის ტაძარში ლიტურგია აღასრულა

17.10.2021

მიტროპოლიტი ილარიონი: ყოვლადწიდა ღვთისმშობლის საფარველის დღეს ჩვენ ღვთის დედის ზეციურ მეოხებას განვადიდებთ

14.10.2021

პატრიარქ კირილეს მიწვევით მოსკოვში პატრიარქ-კათოლიკოსი გარეგინ II ჩავიდა

11.10.2021

მიტროპოლიტი ილარიონი: წმინდა სახარება ჩვენთვის დღესაც სიცოცხლის წყაროა

10.10.2021

მიტროპოლიტი ილარიონი: ეკლესია თავის მოძღვრებას არასოდეს ახვევს თავს ადამიანებს

10.10.2021

მიტროპოლიტი ილარიონი: გამოვუჩინოთ ხალხს ქრისტე – ეს ჩვენი მთავარი მისიონერული ამოცანაა

08.10.2021

ვოლოკოლამსკის მიტროპოლიტი ილარიონი ვ. ს. სოლოვიოვის „დოსტოევსკის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სამი სიტყვის“ იტალიური გამოცემის პრეზენტაციაზე სიტყვით გამოვიდა

06.10.2021

შედგა სსკგ-ს თავმჯდომარის შეხვედრა პაპ ფრანცისკესთან

06.10.2021

ვოლოკოლამსკის მიტროპოლიტმა ილარიონმა თემაზე „რელიგია და განათლება“ რელიგიათსშორის შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა

06.10.2021

სსკგ-ს თავმჯდომარის გამოსვლა რელიგიათშორის შეხვედრაზე „რელიგია და განათლება“

06.10.2021

მიტროპოლიტი ილარიონი: ალბათობა იმისა, რომ სამყარო ღმერთის მონაწილეობის გარეშე შეიქმნა, ნულის ტოლია

05.10.2021

მიტროპოლიტი ილარიონი: იმედი ვიქონიოთ, რომ მომავალი კანცლერის პირობებში რუსეთსა და გერმანიას შორის ურთიერთობა თანდათანობით განვითარდება

04.10.2021

რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიაში კოსოვოს ქრისტიანული სიწმინდეების ბედით შეშფოთებულნი არიან

04.10.2021

სსკგ-ს თავმჯდომარემ რუბცოვოს ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის საფარველის ტაძარში ლიტურგია აღასრულა

17.10.2021

მიტროპოლიტი ილარიონი: ყოვლადწიდა ღვთისმშობლის საფარველის დღეს ჩვენ ღვთის დედის ზეციურ მეოხებას განვადიდებთ

14.10.2021

სსკგ-ს თავმჯდომარემ მოსკოვის წმინდა მოწამეების მიქაელისა და თეოდორე ჩერნიგოველების მეტოქიონში წირვა აღავლინა

03.10.2021

მიტროპოლიტმა ილარიონმა ზოგადსაეკლესიო ასპირანტურის აკადემიური ტაძრის სასაყდრო დღესასწაული წარმართა

11.09.2021

მიტროპოლიტი ილარიონი: ადამიანის ცხოვრებაში ბევრი რამ რწმენაზე არის დამოკიდებული

29.08.2021

მიტროპოლიტი ილარიონი: სული წმიდა – ქრისტიანული სულის მთავარი საუნჯეა

01.08.2021

მიტროპოლიტი ილარიონი: სიწმინდე - ეს არის მუდმივი სწრაფვა, მიბაძო უფალ იესო ქრისტეს

27.06.2021

უკუკავშირი

ველები მონიშნულია * შევსება აუცილებელია

გაგზავნეთ მიმართვა
Рус Укр Eng Deu Ελλ Fra Ita Бълг ქარ Срп Rom عرب