Μητροπολίτης Ιλαρίωνας: Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή δεν είναι μόνο χρόνος μετανοίας αλλά και σχολείο σωφροσύνης

[gallery]

Την Καθαρά Δευτέρα, στις 7 Μαρτίου 2011, ο Μητροπολίτης Βολοκολάμσκ Ιλαρίωνας, Πρόεδρος του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας τέλεσε Μεγάλο Απόδειπνο με την ακολουθία του Μεγάλου Κανόνα του Αγίου Ανδρέου Αρχιεπισκόπου Κρήτης στον Ιερό Ναό της Παναγίας Πάντων θλιβομένων η χαρά της Μόσχας. Μετά το πέρας της ακολουθίας ο Ιεράρχης κήρυξε τον θείο λόγο, όπου αναφέρθηκε στο νόημα του Μεγάλου Κανόνα. «Στον Μεγάλο Κανόνα ακούμε το εξής: «δεύρο τάλαινα ψυχή, σύν τη σαρκί σου τω πάντων Κτίστη, εξομολογού». Αυτά μας θυμίζουν ότι ο άνθρωπος αμαρτάνει και με τη ψυχή, και με τη σάρκα του, επομένως και η ψυχή, και η σάρκα έχουν ανάγκη από μετάνοια. Θα ήθελα να πω δυο λόγια για εκείνη την αρετή, η οποία έχει σημασία για κάθε άνθρωπο, τόσο έγγαμο, όσο και άγαμο, τόσο για την ανύπαντρη, όσο και για την παντρεμένη, διότι στη σάρκα του καθενός ενεργεί, όπως αναφέρεται στον Μεγάλο Κανόνα, εκείνος ο εμπαθής λογισμός, που οδηγεί στις σαρκικές αμαρτίες», ανέφερε ο Σεβασμιώτατος κ. Ιλαρίωνας.

Επίσης τόνισε, ότι στην ευχή του Αγίου Εφραίμ του Σύρου, η οποία αναγιγνώσκεται κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, ζητάμε από τον Θεό πνεύμα σωφροσύνης, ταπεινοφροσύνης, ὑπομονῆς, καὶ ἀγάπης. Η σωφροσύνη είναι μια αρετή, την οποία έχει ανάγκη ο άνθρωπος, και πρέπει να τη ζητήσει. Αυτή υποδεικνύει την εσωτερική πνευματική σοφία και την ολοκληρωμένη αντίληψη του κόσμου, στην οποία πρέπει να στηρίζεται ο άνθρωπος στη βιοτική του πορεία.  Η σωφροσύνη προϋποθέτει ότι ο γνώμονας όλων των πράξεων, έργων και λογισμών είναι ο Κύριος και οι θείες του εντολές. Μόνο αυτός που ζει εν αρμονία με τον Θεό, θα ζει εν αρμονία με τον εαυτό του και τους γύρω του. Το ολοκληρωμένο φρόνημα, δηλαδή η σωφροσύνη σημαίνει ότι ο άνθρωπος παντού πρέπει να αισθάνεται την παρουσία του Θεού, και στον περιβάλλοντα κόσμο, και στους ανθρώπους γύρω του και στη δική του ψυχή. Σε περίπτωση εάν ο Θεός θα είναι ο βασικός πνευματικός και ηθικός προσανατολισμός του ανθρώπου, όλα τα υπόλοιπα στη ζωή του θα οικοδομούνται γύρω από αυτό τον σταθερό άξονα, στον οποίο πρέπει να οικοδομείται ολόκληρη η πνευματική και ηθική του ζωή.

Τη σωφροσύνη πρέπει να την  έχει κάθε άνθρωπος, τόσο έγγαμος, όσο και άγαμος. Απευθυνόμενος στους άνδρες ο Κύριος λέγει: «πᾶς ὁ βλέπων γυναῖκα πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτὴν ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ» (Ματθ. 5. 27-28). Αυτά τα λόγια αναφέρονται και στις γυναίκες, οι οποίες βλέπουμε τους άνδρας με επιθυμία. Ο μόνος άνδρας τον οποίο μπορεί η γυναίκα να βλέπει με επιθυμία είναι ο σύζυγός της. Το ίδιο αφορά και τον άνδρα. Οι συζυγικές σχέσεις δεν πρέπει να έχουν αποκλειστικά σαρκικό χαρακτήρα: ο άνδρας και η γυναίκα στον γάμο πρέπει να συνδέονται με δεσμούς αγάπης, οι οποίοι δεν τους αφήνουν να βλέπουν με επιθυμία τους τρίτους. Η συζυγική πίστη συνίσταται σε αυτό τον οικειοθελή αγώνα, τον οποίο αρχίζουν οι σύζυγοι καθώς συνάπτουν γάμο. Και η υπόσχεση της πίστεως σημαίνει ότι οι σύζυγοί δεν πρέπει να αμαρτάνουν ο ένας κατά του άλλου όχι μόνο εμπράκτως, αλλά και δια σκέψεως.

Για όσους είναι άγαμοι η σωφροσύνη συνίσταται στην εγκράτεια της σάρκας και του βλέμματός τους για να μην παρασύρονται από πολλούς πειρασμούς, που υπάρχουν. Δυστυχώς σήμερα δεν ακούμε να υποστηρίζεται η συζυγική πίστη ούτε από την τηλεόραση, αλλά ούτε και από άλλα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Αντίθετα πολλές τηλεοπτικές εκπομπές και ταινίες διδάσκουν την ακολασία και προπαγανδίζουν τον λεγόμενο ελεύθερο έρωτα, η οποία στη χριστιανική γλώσσα χαρακτηρίζεται ως πορνεία, και όχι την συζυγική πίστη και την αγνή αγάπη μεταξύ των συζύγων.

Επίσης στο κήρυγμά του ο Μητροπολίτης Ιλαρίωνας υπέδειξέ και ένα άλλο κακό, που μαστίζει τον άνθρωπο και τον καθίσταται ανίκανο να προοδεύει στη σωφροσύνη, και αυτό είναι ο αλκοολισμός.

«Ο αλκοολισμός δεν είναι απλά μια νόσος, η οποία θέλει θεραπεία. Είναι ένας ευθύς δρόμος στην απώλεια της σωφροσύνης. Δεν είναι τυχαία που λέει ο Απόστολος: μὴ μεθύσκεσθε οἴνῳ, ἐν ᾧ ἐστιν ἀσωτία, (Εφ. 5. 18). Υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ της υπερβολικής χρήσεως του αλκοόλ και των πορνικών λογισμών, η οποία η σχέση είναι γνωστή σε πολλούς σύγχρονους ανθρώπους από την προσωπική τους πικρή εμπειρία», είπε ο κ. Ιλαρίωνας.

Ο Ιεράρχης τόνισε ότι η συμπεριφορά του χριστιανού απέναντι στους άλλους πρέπει να χαρακτηρίζεται από τη σωφροσύνη. Επίσης ο χριστιανός πρέπει να προσέχει αυτά που λέει, δηλαδή να χαρακτηρίζονται από τη σωφροσύνη τα λόγια του. Στη συνέχεια ο Μητροπολίτης Ιλαρίωνας έκανε αναφορά στην αμαρτία της βρισιάς, η οποία εξαπλώθηκε σήμερα τόσο ευρέως ώστε από αυτή πάσχουν ακόμα και νέες κοπέλες. Σύμφωνα με τον κ. Ιλαρίωνα ένας χριστιανός και μια χριστιανή δεν έχουν δικαίωμα να βρίζουν. Πρέπει να καταλάβουμε, ότι προφέροντας βρισιές και αναίσχυντα λόγια, παραβιάζουμε την εντολή του Θεού και παραβιάζουμε κάθε αίσθηση σωφροσύνης.

Ο άνθρωπος πρέπει να δουλέψει με τον εαυτό του και η Μεγάλη Τεσσαρακοστή μας προσφέρει τη δυνατότητα να εξετάζουμε τον εαυτό μας, να αναλύσουμε τη ζωή μας, να σκεφτούμε τις πράξεις των άλλων ανθρώπων, στις οποίες αναφέρεται η Αγία Γραφή, να επανεξετάσουμε τη ζωή μας και να βαδίσουμε τον δρόμο της σωφροσύνης, η οποία οδηγεί στη Βασιλεία των Ουρανών.

Να αναφερθεί ότι στις ημέρες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής κατά τις ακολουθίες στο Ιερό Ναό της Παναγίας Πάντων θλιβομένων η χαρά θα τεθεί για προσκύνηση μια λάρνακα με τεμάχια του Τιμίου Σταυρού, του Χιτώνα του Κυρίου, του Φορέματος της Παναγίας, του τραπεζιού του Μυστικού Δείπνου, του Παναγίου Τάφου, του Ακάνθινου Στεφάνου, του Ιερού Καλάμου, της Στήλης της Φραγγελλώσεως. Όλα αυτά τα ιερά προσφέρθηκαν ως δώρο στον Ιερό Ναό και για τη φύλαξή τους κατασκευάσθηκε μια ειδική λάρνακα.