Εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ ανησυχούν για την κλιμάκωση των νομοθετικών και διοικητικών μέτρων κατά της Ορθοδόξου Χριστιανικής Εκκλησίας της Εσθονίας

Αναρτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2025 στην ιστοσελίδα της Διεύθυνσης του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα δελτίο Τύπου, όπου οι εμπειρογνώμονες του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών εξέφρασαν σοβαρή ανησυχία για την κλιμάκωση των νομοθετικών και διοικητικών μέτρων κατά της Ορθοδόξου Χριστιανικής Εκκλησίας της Εσθονίας (σ.σ. παλαιότερα Ορθόδοξη Εκκλησία της Εσθονίας του Πατριαρχείου Μόσχας). Αυτά δήλωσε ο ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας του ΟΗΕ Γ.Κατρούγκαλος, ο ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ επί θεμάτων της ελευθερίας του θρησκεύεσθαι ή πεποιθήσεων Ν. Γκανέα και ο ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ επί μειονοτικών δικαιωμάτων Ν. Λέβρα.

Στο δημοσίευμα επισημαίνεται ότι οι εν λόγω ενέργειες μπορούν να αποτελέσουν ανεπίτρεπτους περιορισμούς της ελευθερίας του θρησκεύεσθαι και των μειονοτικών δικαιωμάτων.

«Ανησυχούμε ότι οι πρόσφατες κινήσεις, στις οποίες προέβησαν οι εσθονικές Αρχές - από τις νομοθετικές τροπολογίες μέχρι τις διοικητικές αποφάσεις - προφανώς θίγουν δυσανάλογα μια συγκεκριμένη θρησκευτική κοινότητα», τόνισαν οι εμπειρογνώμονες. Επίσης αναφέρθηκε ότι «η κανονική ταυτότητα, η εκκλησιαστική ιεραρχία και η πνευματική αφοσίωση αποτελούν αναφαίρετα στοιχεία της ελευθερίας του θρησκεύεσθαι και προστατεύονται πλήρως από το διεθνές δίκαιο».

Οι εμπειρογνώμονες υπέδειξαν την τροποποίηση στον Νόμο περί Εκκλησιών και κοινοτήτων, την από το Μάιο του 2025 δικαστική απόφαση και δημόσιες τοποθετήσεις, που αμφισβητούν την κανονική ταυτότητα της Ορθοδόξου Χριστιανικής Εκκλησίας της Εσθονίας και συνιστούν, όπως δήλωσαν, απειλή στιγματισμού της μεγαλύτερης χριστιανικής ομολογίας της χώρας, ενός σπουδαίου θεσμού τόσο για τους Εσθονούς στην καταγωγή, όσο και για την ευάριθμη ρωσόφωνη κοινότητα της Εσθονίας.

Οι ειδικοί εξέφρασαν επίσης την ανησυχία τους σχετικά με την παύση της κρατικής χρηματοδότησης της Ορθοδόξου Χριστιανικής Εκκλησίας της Εσθονίας και τον αποκλεισμό της από τις διαβουλεύσεις. Ανησυχία ακόμη προκαλούν οι αποφάσεις που επιβάλλουν περιορισμούς ως προς τις άδειες παραμονής και θίγουν τους κληρικούς, όπως και η επίκληση «μη αποκαλυφθέντων λόγων ασφαλείας». «Η εθνική ασφάλεια δεν αποτελεί αποδεκτή βάση για τον περιορισμό της ελευθερίας του θρησκεύεσθαι ή των πεποιθήσεων», δήλωσαν οι εμπειρογνώμονες, υπενθυμίζοντας το άρθρο 18 της Διεθνούς Σύμβασης για τα Αστικά και Πολιτικά Δικαιώματα και το άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Ως εκ τούτου τόνισαν ότι κάθε περιορισμός πρέπει να τεκμηριωθεί επαρκώς με σεβασμό όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της αναλογίας, της αναγκαιότητας και των μη διακρίσεων.

Οι εμπειρογνώμονες ακόμη αναφέρθηκαν σε περιστατικά όπως η αιφνίδια καταγγελία της μακροχρόνιας συμφωνίας μίσθωσης με την Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία της Εσθονίας, «τη σημαντική και ανεξήγητη αύξηση των ασφαλίστρων» για την ιερά μονή Πιούχτιτσι, καθώς και «την απέλαση και στην ουσία παύση των υψηλοβάθμων κληρικών χωρίς τις αναγκαίες διαδικαστικές εγγυήσεις». «Τέτοιες ενέργειες παραβιάζουν την ομαλή θρησκευτική ζωή και μπορούν να υπονομεύσουν την αυτονομία, η οποία πρέπει να είναι εγγυημένη από την ελευθερία του θρησκεύεσθαι ή των πεποιθήσεων», διαπιστώνεται στο αναρτηθέν δελτίο Τύπου.

Στο δημοσίευμα της ιστοσελίδας της Διεύθυνσης του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα επίσης επισημαίνεται ότι αν και οι τροπολογίες στον Νόμο περί Εκκλησιών και κοινοτήτων διατυπώθηκαν σε γενικές γραμμές, θεμελιώθηκαν και εφαρμόζονται στην πράξη αποκλειστικά έναντι των ιστορικών κανονικών σχέσεων της Ορθοδόξου Χριστιανικής Εκκλησίας της Εσθονίας με το Πατριαρχείο Μόσχας. Ακόμη και πριν την υιοθέτηση του νόμου ορισμένες κρατικές υπηρεσίες δημιούργησαν, κατά τους εμπειρογνώμονες «συγκρουσιακό περιβάλλον», που είναι ασύμβατο με την υποχρέωση του κράτους να τηρεί την αρχή ουδετερότητας στα θέματα θρησκειών ή πεποιθήσεων.

Οι εμπειρογνώμονες χαιρέτισαν την απόφαση του Προέδρου της Εσθονίας Άλαρ Κάρις να μην υπογράψει τις τροπολογίες και να τις παραπέμψει για συνταγματικό έλεγχο στο Ανώτατο Δικαστήριο. Παραλλήλως απευθύνθηκαν στις εσθονικές Αρχές καλώντας να σταματήσουν τις διοικητικές και δικαστικές ενέργειες εναντίον της Ορθοδόξου Χριστιανικής Εκκλησίας της Εσθονίας μέχρι την ολοκλήρωση του ελέγχου και να ξεκινήσουν ολόπλευρες διαβουλεύσεις με τις θρησκευτικές και εθνικές κοινότητες.